Drie dingen klaarleggen voor een regenachtige woensdagmiddag

Een regenachtige woensdagmiddag gaat bijna nooit stuk op een gebrek aan spullen. In de meeste huizen ligt er genoeg: papier, stiften, een pak kaarten, drie spellen in de kast, een bal, kussens. Wat er misgaat zit ergens anders. Rond half vier staat er iemand voor je die zich verveelt, en op datzelfde moment moet jij een mail afmaken, de was uit de machine halen of bedenken wat er vanavond gegeten wordt. De vraag "wat gaan we doen" komt dus precies binnen op het moment dat jij de minste ruimte hebt om erover na te denken. En omdat je geen ruimte hebt, kies je het snelste antwoord, en het snelste antwoord is meestal een scherm of een nee.

Wij denken daarom dat je de middag niet redt door beter te improviseren, maar door de keuze te verplaatsen naar een moment waarop hij niets kost. Leg drie dingen klaar voordat de middag begint. Niet tien, niet een lijst met ideeën in je hoofd, maar drie concrete dingen die op tafel of in een kast op ooghoogte liggen, klaar om te pakken. Dat is geen opvoedkundig systeem, het is gewoon voorwerk. Het verschil is dat je om half vier niets meer hoeft te bedenken, alleen nog iets hoeft aan te wijzen.

Waarom drie, en welke drie

Drie werkt omdat een middag ruwweg uit drie soorten momenten bestaat, en die vragen om verschillende dingen. Er is een moment waarop de energie eruit moet, meestal vroeg in de middag of vlak na school. Er is een moment waarop jij iets anders moet doen en er dus iets nodig is waar een kind alleen mee verder kan. En er is het laatste half uur voor het eten, waarop niemand nog aan iets groots moet beginnen. Als je voor elk van die drie iets klaarlegt, dek je de hele middag af zonder dat je hem hoeft te plannen.

Je hoeft die drie dingen niet elke week te vernieuwen. Dezelfde drie kunnen een hele regenweek mee, en jonge kinderen vinden herhaling prettiger dan volwassenen denken. Een kind van vijf dat dinsdag een hindernisbaan door de gang heeft gehad, wil woensdag vaak precies diezelfde baan, maar dan met een extra kussen.

Iets waarbij ze bewegen

Begin met beweging, want alles wat daarna komt lukt beter als de eerste laag energie eruit is. Een hindernisbaan door de gang kost je vijf minuten om te bouwen en houdt kinderen van vier tot acht ongeveer twintig minuten bezig, langer als je er een tijd bij klokt. Twee stoelen met een bezemsteel ertussen om onderdoor te kruipen, een lijn tape op de vloer waar je overheen moet springen, een kussen waar je op één been op moet staan tot tien. Laat ze het parcours drie keer lopen en de tijd opschrijven. Dat opschrijven is belangrijker dan het lijkt, want het maakt van rennen een spel met een uitkomst.

Werkt de gang niet, dan kun je ook met een enkel opdrachtenblaadje ver komen. Tien opdrachten die door het huis leiden, van "raap zes dingen op die blauw zijn" tot "loop achterstevoren naar de voordeur en terug", vullen makkelijk een kwartier. Wat wij zouden vermijden is beweging bewaren voor later in de middag. Om vijf uur een kind aan het rennen zetten is vragen om een moeilijk uur aan tafel.

Iets waar ze zelf iets van maken

Het tweede ding is er voor het moment dat jij een half uur nodig hebt. Maakopdrachten werken daar beter dan spellen, omdat een spel jou als medespeler of scheidsrechter nodig heeft en een maakopdracht niet. Maar dan moet de opdracht wel scherp zijn. "Ga lekker tekenen" houdt een kind van zes ongeveer vier minuten bezig. "Teken de plattegrond van ons huis, met in elke kamer alle meubels erin, en zet erbij wie waar slaapt" houdt datzelfde kind een half uur bezig, soms langer. De opdracht is groot genoeg om aan te werken en klein genoeg om af te maken.

Andere opdrachten van dat kaliber zijn een menukaart tekenen voor een restaurant met minstens acht gerechten en de prijzen erbij, een monster ontwerpen dat in de meterkast woont met een naam en drie eigenschappen, of een stripstrook van zes vakjes over wat er vanochtend op school gebeurde. Leg papier en stiften al klaar op tafel voordat je de opdracht geeft. Een kind dat eerst nog stiften moet zoeken, komt vaak niet verder dan de la.

Iets aan tafel, vlak voor het eten

Het derde ding is het kleinste. Tussen half zes en zes uur wil je iets dat op tafel past, in vijf seconden begint en zonder gemor stopt als het eten klaar is. Kaartspellen met korte rondes zijn daar geschikt voor, en tekenspelletjes op één vel ook. Om beurten een lijn zetten en er samen iets van maken, of een tekening beginnen die de ander moet afmaken, houdt twee kinderen prima een kwartier bezig terwijl jij de pan in de gaten houdt.

Wat op dat tijdstip niet werkt, en wat wij dus zouden laten liggen, is een groot bordspel uit de kast halen. Een spel dat tien minuten opbouw kost en drie kwartier duurt, kun je om vijf uur niet meer afmaken. Je onderbreekt het halverwege, iemand had bijna gewonnen, en je begint aan het avondeten met een ruzie die er zonder dat spel niet was geweest. Grote spellen horen bij het begin van een middag of bij de avond, niet bij het uur waarin je kookt. Datzelfde geldt voor knutselwerk met lijm, verf of alles wat drogen moet.

Wat je ervan mag verwachten

Niet elke middag komt hiermee goed. Er zijn dagen waarop een kind moe is en niets pakt, en op zo'n dag is een half uur televisie een prima antwoord in plaats van een nederlaag. Ook duurt geen van deze drie dingen de hele middag. Samen kom je op iets van vijf kwartier, en dat is meestal precies genoeg om de scherpe randen eraf te halen. Verwacht er geen gevulde dag van, verwacht er drie momenten van waarop jij niets hoefde te bedenken.

Heb je liever iets dat al klaar is dan iets dat je zelf uitdenkt, dan staan er ook spellen in onze winkel. Verder is de belangrijkste stap gewoon die van gisteravond, toen je drie dingen op tafel legde.