Draaiboek voor een piratenfeestje van twee uur

Een piratenfeestje hoeft geen halve dag te duren. Wij vinden twee uur precies genoeg voor kinderen van vier tot acht: lang genoeg voor verkleden, een zoektocht en eten, en kort genoeg om te eindigen voordat de jongsten oververmoeid raken. Alles wat je erbovenop zet, kost je meestal meer dan het oplevert. Hieronder staat een draaiboek dat je van begin tot eind kunt volgen, met een tijd per onderdeel, en met de kleine dingen die in de praktijk het verschil maken tussen een geslaagde middag en een middag waarin je vooral bezig bent met ruzies sussen.

Waarom je op twee uur inzet

Bij vier- en vijfjarigen is de aandachtsboog kort. Een spel dat langer duurt dan een minuut of vijftien verliest zijn kracht, hoe leuk het ook begon. Bij zeven- en achtjarigen kan het wat langer, maar in een gemengde groep ben je aan de jongste gebonden. Reken daarom met blokken van vijftien tot vijfendertig minuten en plan het hoogtepunt niet aan het begin. De schat aan het eind geeft de hele middag richting: alles wat ervoor gebeurt, is toewerken naar dat moment. Kinderen accepteren een rustig spelletje veel makkelijker als ze weten dat er straks nog iets komt.

Binnenkomen, verkleden en een naam (15 minuten)

Het eerste kwartier is rommelig en dat hoort zo. Ouders brengen, cadeaus worden overhandigd, jassen moeten ergens heen. Zorg dat je in die chaos maar één ding hoeft te doen: elk kind verkleden en een naam geven. Een hoed of een ooglapje is genoeg. Een hoofddoek werkt ook, en die glijdt bij kleine hoofden minder snel weg dan een hoed. Wij zouden het niet ingewikkelder maken dan dat; complete kostuums kosten je twintig minuten die je later mist.

De piratennaam is de moeite waard om wel serieus te nemen. Schrijf hem bij binnenkomst op een strookje papier van ongeveer vijftien centimeter en plak dat op de borst, of noteer hem op een lijst die je de hele middag bij je houdt. Kapitein Zwarte Sok, Rode Nel, Bram Bottenkraker. Kinderen die net binnen zijn en elkaar nog niet allemaal kennen, hebben er enorm veel plezier in en het lost meteen een praktisch probleem op: je kunt de hele middag namen roepen zonder te twijfelen wie wie is. Spreek af dat je elkaar vanaf dat moment alleen nog bij de piratennaam aanspreekt. Bij de jongsten is dat op zichzelf al een spel.

Een rustig spel terwijl iedereen binnendruppelt (15 minuten)

Zolang er nog kinderen aankomen, kun je niets beginnen wat een start nodig heeft. Kies dus iets waar je halverwege bij aan kunt schuiven. Een goede optie is iets aan tafel waar geen beurtvolgorde in zit: zoekplaten, kleuren, een spel waarbij iedereen tegelijk speelt. Ook een schatkaart die de kinderen zelf mogen kleuren en scheuren werkt goed, want dan hebben ze allemaal iets in handen dat later terugkomt. Wat wij zouden vermijden is een spel waarin kinderen op elkaar moeten wachten. Wachten aan het begin van een feestje leidt bij vierjarigen binnen twee minuten tot gedoe.

Het actieve blok (25 minuten)

Als iedereen er is, moeten de benen los. Een halfuur rennen voordat je gaat eten scheelt je later veel onrust. Klassiekers werken hier het best, omdat je de uitleg kort kunt houden. Loopplank lopen over een balk of een rij stoepkrijtstrepen, met een lawine van gejoel als iemand eraf valt. Kanonskogels gooien, waarbij zachte ballen in een emmer of doos moeten. Levend standbeeld op muziek, waarbij wie beweegt in de haaienbak zit tot de volgende ronde. Reken op drie spelletjes van ongeveer acht minuten en houd één reserve achter de hand voor als er eentje niet aanslaat.

Één ding is hier belangrijker dan het spel zelf: laat niemand langer dan een halve minuut uitgeschakeld zijn. Spellen waarbij een kind eruit ligt en aan de kant moet toekijken, geven bij deze leeftijd meer tranen dan plezier. Laat een uitgeschakeld kind meteen weer meedoen in de volgende ronde, of geef het de rol van uitroeper.

Eten (20 minuten)

Na het rennen komt het eten, en niet andersom. Twintig minuten aan tafel is genoeg. Houd het simpel en eetbaar met één hand, want de helft van de kinderen wil na vijf minuten alweer weg. Dit is ook het moment waarop je zelf even bijkomt en de schatzoektocht kunt nalopen: liggen alle briefjes er nog, is er niets weggewaaid, ligt de kist waar hij moet liggen. Als je met z'n tweeën bent, is dit het moment waarop de één aan tafel blijft en de ander de laatste post neerlegt.

De schatzoektocht als slot (30 tot 35 minuten)

Dit is het hoofdmoment en het verdient de meeste voorbereiding. Wij vinden vijf of zes posten het maximum. Bij minder is het te snel voorbij, bij meer verliezen de jongsten de draad en gaan de oudsten vooruitrennen. Elke post bevat een aanwijzing naar de volgende, en die aanwijzing mag niet moeilijk zijn: bij vier tot acht jaar werk je met plaatjes, met een simpel rijm, of met een stuk van een kaart. Een raadsel dat de oudsten net aankunnen, maakt de jongsten stil.

Verdeel de posten over een gebied dat je in één keer kunt overzien of in dertig seconden kunt oversteken. De tuin, het huis, of hooguit het speelveldje om de hoek. Geef elke post een klusje dat een minuut of twee kost, zodat de groep bij elkaar blijft: tien keer touwtrekken, een fles opgraven uit een zandbak, een woord ontcijferen. Laat één volwassene voorop lopen en één achteraan, want er blijft altijd een kind achter bij een interessante slak.

Laat de tocht eindigen op een plek die je zelf kunt overzien, en liefst waar je vanaf kunt kijken zonder mee te lopen. Dat klinkt saai, maar het is het belangrijkste besluit van de hele middag. Op het moment dat de schat gevonden wordt, verliezen kinderen hun rem: ze duwen, ze graaien, ze rennen alle kanten op. Als dat gebeurt op een hoek van de straat of achter in een bosje, ben je te laat. Op een open stuk gras of midden in de tuin sta je er in twee stappen bij.

De kist en de verdeling van de buit

Neem een kist die echt op slot kan, met een hangslotje en een sleutel die je bij de vierde of vijfde post laat vinden. Dat maakt van het openen een tweede hoogtepunt en het voorkomt dat het eerste kind dat er is het deksel al openslaat. Geef de sleutel aan het jongste kind; die heeft in de rest van het spel meestal het minst gevonden.

Verdeel de buit vervolgens zelf, en verdeel hem precies gelijk. Niet grabbelen, niet zelf pakken, niet wie het eerst was. Leg per kind een zakje of een bakje klaar met exact dezelfde inhoud en zet de piratennaam erop. Zeven- en achtjarigen tellen namelijk. Ze tellen goudmunten, ze tellen snoepjes, en ze zeggen het hardop als iemand er één meer heeft. Vijf minuten tellen aan de keukentafel voorafgaand aan het feest bespaart je een kwartier troostwerk achteraf.

Wat je overslaat als je krap in de tijd zit

Loopt het uit, dan schrap je het actieve blok als eerste, of je knipt het terug tot één spel van acht minuten. Kinderen die net gerend hebben in de tuin, hebben dat blok niet per se nodig. Daarna schrap je het rustige openingsspel en laat je de eerste binnenkomers gewoon vrij spelen. Het verkleden en de naam kun je terugbrengen tot drie minuten door alles vooraf klaar te leggen. Wat je nooit schrapt is de zoektocht en de verdeling van de buit: dat is waar het feest om draait en dat is waar kinderen het thuis over vertellen. Liever vier posten en een rustige verdeling dan zes posten en een gehaast einde.

Blijft er onverwacht tijd over, of wil je een reserve achter de hand voor als het regent, dan zijn een bingo of een fotospeurtocht handige invullingen omdat je ze zittend en staand kunt spelen. In onze winkel vind je onder meer Piratenbingo en Fotospeurtocht.